اسرار نماز
كليد قرآن
و عروج روح
نویسنده: محترم حکمتیار
قسمت: چهاردهم
نماز؛ بازدارنده عادات زشت
قرآن در رابطه با اين خصوصيت نماز مى فرمايد:
إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ خُلِقَ هَلُوعًا ١٩ إِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ جَزُوعٗا ٢٠ وَإِذَا مَسَّهُ ٱلۡخَيۡرُ مَنُوعًا ٢١ إِلَّا ٱلۡمُصَلِّينَ ٢٢ ٱلَّذِينَ هُمۡ عَلَىٰ صَلَاتِهِمۡ دَآئِمُونَ ٢٣ وَٱلَّذِينَ فِيٓ أَمۡوَٰلِهِمۡ حَقّٞ مَّعۡلُومٞ ٢٤ لِّلسَّآئِلِ وَٱلۡمَحۡرُومِ ٢٥ وَٱلَّذِينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوۡمِ ٱلدِّينِ ٢٦ وَٱلَّذِينَ هُم مِّنۡ عَذَابِ رَبِّهِم مُّشۡفِقُونَ ٢٧ إِنَّ عَذَابَ رَبِّهِمۡ غَيۡرُ مَأۡمُونٖ ٢٨ وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِفُرُوجِهِمۡ حَٰفِظُونَ ٢٩ إِلَّا عَلَىٰٓ أَزۡوَٰجِهِمۡ أَوۡ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُمۡ فَإِنَّهُمۡ غَيۡرُ مَلُومِينَ ٣٠ فَمَنِ ٱبۡتَغَىٰ وَرَآءَ ذَٰلِكَ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡعَادُونَ ٣١ وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِأَمَٰنَٰتِهِمۡ وَعَهۡدِهِمۡ رَٰعُونَ ٣٢ وَٱلَّذِينَ هُم بِشَهَٰدَٰتِهِمۡ قَآئِمُونَ ٣٣ وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَلَىٰ صَلَاتِهِمۡ يُحَافِظُونَ ٣٤ أُوْلَٰٓئِكَ فِي جَنَّٰتٖ مُّكۡرَمُونَ ٣٥
المعارج: 19 – 35
يقيناً كه انسان كم ظرفيت و ناشيكبا آفريده شده، چون زيانى به او برسد واويلا كند و چون خيرى به او برسد بازدارنده سرسختى شود، مگر نمازگزارانى كه بر نمازشان مداومت كنند و در اموالشان سهم معلومى براى سؤال كنندگان و محرومان باشد و روز جزا را راست مى پندارند و از عذاب پروردگارشان بيم دارند، يقيناً كه از عذاب الهى امانى نباشد و آنانكه شرمگاههاى شانرا نگه مى دارند مگر بر همسران و كنيزانشان كه در اينصورت ملزم و ملامت نباشند و هر كى علاوه بر اين را خواست آنان تجاوزگر اند و آنانكه رعايت كننده امانت ها و تعهدات شان اند و آنانكه از نماز هاى شان حفاظت مى كنند، ايشان در بهشت باشند با حرمت و اكرام.
در اين آيات متبركه مطالب مهم آتى بطور خاص قابل توجه است:
1 ـ شكوه و شكايت در اثناى دشوارى ها و مشكلات و جزع و فزع در اثناى مصيبت ها و محروميت ها و بى صبرى در حالت فقر و مسكنت و بر عكس بخل در اثناى دستيابى به ثروت و سرمايه و خوددارى از انفاق داشته ها در راه خير و نيكويى و بكارگيرى آن در جهت مقابله با شايستگىها و خوبى ها، از عيوب قبيح و زشتى است كه اكثريت مشكلات اجتماعى انسان از آن منبعث مى شود، از اين زشتيها فقط نمازگزاران مصئون مى مانند.
2 ـ شايستگىهاى بزرگ اخلاقى كه در اين آيات ارزيابى شده است آغازش مداومت در نماز و پايانش حفاظت از نماز است و همه اين صفات شايسته به نمازگزاران منسوب شده است كه معنايش اين است:
نماز سرآغاز همه نيكويىها و بنياد و اساس همه آنها بوده بر همه آنها احاطه كرده كه هم عامل آغاز آن است و هم موجب كمال و دوام آن. همين مطلب در آيات نخستين سوره المؤمنون چنين مى آيد:
قَدۡ أَفۡلَحَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ١ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي صَلَاتِهِمۡ خَٰشِعُونَ ٢ وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَنِ ٱللَّغۡوِ مُعۡرِضُونَ ٣ وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِلزَّكَوٰةِ فَٰعِلُونَ ٤ وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِفُرُوجِهِمۡ حَٰفِظُونَ ٥ إِلَّا عَلَىٰٓ أَزۡوَٰجِهِمۡ أَوۡ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُمۡ فَإِنَّهُمۡ غَيۡرُ مَلُومِينَ ٦ فَمَنِ ٱبۡتَغَىٰ وَرَآءَ ذَٰلِكَ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡعَادُونَ ٧ وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِأَمَٰنَٰتِهِمۡ وَعَهۡدِهِمۡ رَٰعُونَ ٨ وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَلَىٰ صَلَوَٰتِهِمۡ يُحَافِظُونَ ٩ أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡوَٰرِثُونَ ١٠ ٱلَّذِينَ يَرِثُونَ ٱلۡفِرۡدَوۡسَ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ١١ المؤمنون: 1 ـ11
مؤمنانى پيروز و رستگار شدند كه: در نمازشان خاشع و بيمناك اند، از بيهودگى ها اعراض مى كنند، انجام دهنده زكات اند، نگهدارنده شرمگاههاى شان، مگر بر همسران و كنيزان شان، كه در اين صورت ملامتى اى بر آنان نباشد، ولى هر كى علاوه بر اين را خواست، ايشان تجاوزكار اند، رعايت كننده امانت ها و تعهدات خود اند و حافظ نمازهاى شان، ايشان وارثانى اند كه جنت الفردوس را به ميراث مى برند، جاودانه در آن.
در اين آيات نيز مشاهده مى كنيد كه در سلسله عوامل فلاح و رستگارى، نماز توأم با خشوع، نخستين عامل و حفاظت از نمازها آخرين عامل معرفى شده است.
ادامه دارد …
