نهضت اسلامی؛ پنجاه و هفت سال عزت و مقاومت

نویسنده: استاد عبدالتواب تایب 

نهضت اسلامی افغانستان یکی از درخشان ترین و سرنوشت سازترین حرکت های اسلامی در تاریخ معاصر این سرزمین است؛ حرکتی که در تاریک ترین شرایط سیاسی، اجتماعی و فکری قد برافراشت و مسیر تاریخ کشور را تغییر داد. این نهضت نه یک جریان عادی، بلکه یک بیداری عمیق اسلامی بود که در برابر انحراف، استبداد و هجوم اندیشه های الحادی ایستاد و از هویت اسلامی و استقلال این ملت دفاع کرد.

پس از جنگ جهانی دوم، جهان به دو قطب بزرگ تقسیم شد و اتحاد جماهیر شوروی به عنوان یک قدرت توسعه طلب در همسایگی افغانستان ظهور کرد. در چنین شرایطی، حکومت خاندانی افغانستان که سال ها بر پایه وابستگی به بیگانگان استوار بود، دچار ترس و سردرگمی گردید. این حکومت که نه مشروعیت مردمی داشت و نه توانایی اداره مستقل کشور را، برای بقای خود دست به تغییر جهت سیاسی زد و به سوی شوروی متمایل شد. این چرخش، خیانتی آشکار به استقلال و هویت اسلامی کشور بود. روابط گسترده با شوروی، راه نفوذ همه جانبه کمونیزم را در عرصه های مختلف سیاسی، نظامی، اقتصادی و فرهنگی باز کرد. اعزام شاگردان به مراکز تربیه کمونیستی، آموزش افسران توسط عناصر وابسته، حضور هزاران مشاور خارجی و واگذاری منابع ملی، همه و همه کشور را در مسیر وابستگی و انحراف قرار داد. در کنار این وضعیت سیاسی، شرایط اقتصادی کشور نیز به شدت بحرانی بود. فقر، بی عدالتی و استثمار به حدی رسیده بود که اکثریت مردم در محرومیت مطلق زندگی میکردند. دهقانان و اقشار ضعیف جامعه زیر فشار نظام های ظالمانه قرار داشتند و حکومت هیچ برنامه ای برای اصلاح وضعیت نداشت. این وضعیت، زمینه را برای پذیرش هر نوع تغییر در جامعه فراهم ساخته بود.

در چنین فضای تاریک و بحرانی، اندیشه کمونیزم به سرعت در حال گسترش بود. احزاب مختلف با حمایت مستقیم قدرت های خارجی، تلاش میکردند تا باورهای دینی و فرهنگی مردم را تضعیف کنند و نسل جوان را از هویت اسلامی دور سازند. این جریان مانند سیلابی ویرانگر در شهرها و قریه ها در حرکت بود و هر روز جوانان بیشتری را به دام خود میکشاند.  اما در همین شرایط، اراده الهی بر آن قرار گرفت که گروهی از جوانان مؤمن، آگاه و مسئولیت پذیر برای نجات جامعه قیام کنند. آنان که درد دین و دغدغه سرنوشت امت را در دل داشتند، به این باور رسیدند که تنها راه نجات، بازگشت به اسلام و مبارزه با انحرافات فکری و سیاسی است.

در بهار سال ۱۳۴۸، در فضای ساده اما سرشار از ایمان یکی از صنوف پوهنتون کابل، هسته نخستین نهضت اسلامی گذاشته شد. این لحظه، نقطه عطفی در تاریخ کشور بود؛ زیرا برای نخستین بار یک حرکت منسجم اسلامی با هدف مقابله با استبداد داخلی و اندیشه های الحادی خارجی شکل گرفت. بنیانگذاران این نهضت، جوانانی پاکباخته و فداکار بودند که با اخلاص و شجاعت، مسئولیت سنگین دفاع از دین و ملت را بر دوش گرفتند.  این نهضت از همان آغاز، دو هدف اساسی را دنبال میکرد: سرنگونی نظام ظالم و فاسد داخلی، و مقابله قاطع با اندیشه وارداتی کمونیزم. با نشر شب نامه ها و فعالیت های فرهنگی، پیام بیداری اسلامی را به گوش مردم رساندند و به تدریج موجی از آگاهی و بیداری در جامعه ایجاد کردند.

بنیانگذاران این حرکت مبارک، شخصیت هایی بودند که نام های شان برای همیشه در تاریخ این سرزمین با عزت و افتخار ثبت خواهد ماند. شهید استاد عبدالرحیم نیازی، شهید مولوی حبیب الرحمن، شهید انجنیر سیف الدین نصرتیار، شهید غلام ربانی عطیش، شهید عبدالقادر توانا، شهید سید عبدالرحمن، شهید استاد گل محمد و برادر مجاهد محترم انجنیر حکمتیار از جمله پیشگامانی بودند که این نهضت را بنیاد گذاشتند. در ادامه نیز شخصیت های دیگری به این مسیر پیوستند و این حرکت را تقویت کردند.

نهضت اسلامی تنها یک حرکت سیاسی نبود، بلکه یک مکتب فکری و تربیتی بود که نسل جدیدی از علما، مجاهدین و اندیشمندان را پرورش داد. این نهضت توانست در برابر موج سهمگین کمونیزم سد مستحکم ایجاد کند و از سقوط کامل جامعه در دام الحاد جلوگیری نماید.  با گذشت زمان، این حرکت به یک نیروی بزرگ تبدیل شد که نه تنها در داخل افغانستان، بلکه در سطح منطقه و جهان تاثیرگذار گردید. مقاومت در برابر اشغال و مبارزه با نظام های تحمیلی، از دستاوردهای بزرگ این نهضت به شمار میرود. سقوط امپراتوری شوروی و شکست آن در افغانستان، یکی از مهم ترین نتایج مبارزات نیروهای اسلامی و در رأس آن، نهضت اسلامی بود.

در ادامه این مسیر، تحولات جدیدی نیز رخ داد. حضور نظامی امریکا در افغانستان که با شعارهای فریبنده آغاز شد، در نهایت با شکست و خروج همراه گردید. این واقعیت بار دیگر نشان داد که ملت مسلمان افغانستان هیچگاه سلطه بیگانگان را نمیپذیرد و روح مقاومت در این سرزمین زنده است.  امروز که بیش از پنجاه و هفت سال از تاسیس این نهضت میگذرد، نقش آن در بیداری اسلامی، حفظ هویت دینی و مبارزه با اشغال و استبداد، به روشنی قابل مشاهده است. این نهضت توانسته است اندیشه اسلامی را زنده نگه دارد و الهام بخش بسیاری از حرکت های آزادی خواه در جهان اسلام باشد.  همچنان باید یادآور شد که شخصیت های برجسته این نهضت، به ویژه به ویژه رهبر مجاهد و فرزانه آن برادر مجاهد انجنیر حکمتیار، با تألیف نزدیک به یکصد و پنجاه جلد اثر علمی و فکری، سهم بزرگی در غنامندی ادبیات اسلامی و سیاسی ایفا کرده اند. این آثار، گنجینه ای ارزشمند برای نسل های امروز و آینده به شمار میرود.

پنجاه و هفتمین سالروز تاسیس نهضت اسلامی افغانستان را به ملت مسلمان و مجاهد این سرزمین و به همه راهروان این مسیر تبریک عرض میکنیم. این نهضت، نماد عزت، مقاومت و بیداری اسلامی است و بدون شک، آینده از آن اسلام و مسلمانان خواهد بود.

زنده باد اسلام
پیروز باد ملت مسلمان افغانستان
درافراز باد پرچم عزت و ایمان