نقش رسانهها در نشر و پخش دعوت و فرهنگ اسلامی
نویسنده: مسجدی
در جهان معاصر که مرزهای جغرافیایی و فاصلههای زمانی با سرعت شگفتانگیزی در هم شکسته شده است، رسانهها به مثابۀ ابزار نیرومند انتقال اندیشهها، ارزشها و فرهنگها مطرح گردیدهاند. رسانههای جمعی ـ اعم از مطبوعات، رادیو، تلویزیون و شبکههای اجتماعی دیجیتال ـ نهتنها نقش اطلاعرسانی دارند، بلکه در ساختاردهی به افکار عمومی و جهتدهی به رفتارهای فردی و اجتماعی نیز سهم بهسزایی ایفا میکنند. از این منظر، استفاده درست و حکیمانه از رسانهها برای نشر دعوت اسلامی و ترویج اخلاق و فرهنگ اسلامی، ضرورتی اجتنابناپذیر و یک وظیفۀ دینی و اجتماعی به شمار میرود.
اسلام به عنوان دین جهانی و مکتب حیاتبخش، پیامبر اعظماش را «رحمةً للعالمین» معرفی کرده است و بر رسانیدن این رحمت و هدایت به همۀ بشریت تأکید ورزیده است. در گذشته، پیام دین از طریق خطابهها، نامهها، محافل علمی و حلقات تعلیمی به مردم منتقل میگردید؛ اما امروز رسانهها همان جایگاه را با گسترهای بینهایت وسیعتر و تأثیرگذارتر احراز کردهاند. رسانه اسلامی میتواند مفاهیم بنیادین توحید، عدالت، مساوات، کرامت انسانی و ارزشهای اخلاقی را به زبانهای گوناگون و با شیوههای جذاب و قابل فهم، به مخاطبان سراسر جهان انتقال دهد.
افزون بر آن، رسانهها در صیانت از هویت فرهنگی مسلمانان نقش محوری دارند. در شرایطی که امواج فرهنگ بیگانه، بهویژه از طریق رسانههای سکولار و تجاری، در پی تحمیل سبک زندگی غربی و سکولار بر جوامع اسلامیاند، رسالت رسانههای اسلامی در معرفی میراث فکری، تمدنی و فرهنگی مسلمانان دوچندان میشود. این رسالت نه تنها در بیان احکام شرعی و مبانی عقیدتی خلاصه نمیگردد، بلکه در نمایش جلوههای زیبای هنر اسلامی، تاریخ تمدن درخشان مسلمانان، و الگوهای والای اخلاقی نیز جلوهگر میشود.
از سوی دیگر، رسانهها ابزار مؤثری در اصلاح اجتماعی و تهذیب اخلاق عمومیاند. آموزههای اخلاقی اسلام چون صداقت، امانتداری، عفت، همدلی و انصاف، زمانی در سطح جامعه تحقق مییابند که در ذهن و ضمیر مردم به عنوان ارزشهای برتر نهادینه شوند. رسانه میتواند این ارزشها را از طریق برنامههای آموزشی، مستندات دینی، سریالهای اخلاقمحور و مناظرات علمی، به صورت مداوم به مردم عرضه کرده و به تدریج رفتار فردی و اجتماعی را به سوی فضیلت سوق دهد.
در نهایت، باید اذعان داشت که نقش رسانه در نشر دعوت اسلامی تنها به انتقال پیام محدود نمیشود؛ بلکه در بازسازی گفتمان اسلامی متناسب با نیازهای روز، پاسخگویی به شبهات، ایجاد وحدت امت و مقابله با اسلامهراسی جهانی نیز سهم تعیینکننده دارد. بدینسان، رسانه اسلامی نه یک ابزار عادی، بلکه میدان جهاد فکری و فرهنگی است که کارکرد آن به همان اندازه حیاتی است که جهاد علمی، سیاسی و اجتماعی در تاریخ اسلام اهمیت داشته است.
