اسرار نماز
كليد قرآن
و عروج روح
نویسنده: محترم حکمتیار
قسمت: نزدهم
كليد قرآن
تفسير سوره فاتحه
در سه آيه نخستين سوره فاتحه با صيغه غائب بحث درباره تحميد الله است، ولى موضوع به نحوى مطرح شده است كه كاوش و پژوهش در عالم، از ناحيه آثار ربوبيتى كه شامل پديده هاى هستى بوده و هر شئ را از هيچ آغاز مى كند و به كمال مى رساند، و آثار رحمتىكه به فراخناى اين عالم وسيع و بى انتها بوده در همه جا محسوس و مشهود است، و از ناحيه اداره كه هرشئ را مقهور خود ساخته به او جهت مى دهد، به كار مى گمارد نتائجى بر كار مستمرش مرتب مىسازد و پاداش عادلانه بر عملكردها مرتب مى كند. ما را به اين نتيجه و برداشتى هدايت مى كند كه: همان الهى كه همه اين امور به اداره اوصورت مى گيرد “بدون شك ستوده حميد است و شايسته همه ستايش ها”، ولى در آيات بعدى، نحوه بحث تغيير مى كند ديگر “الله” مخاطب است، غائب ما در گذشته “حالا حاضر است” با او مخاطبيم تعهد مى كنيم كه “تنها تو را مى پرستيم” و تنها از تو “استعانت” مى جوئيم.
ما در عالم به جستجو پرداختيم، كسيكه پروردگار و مربى اين عالم است، در همه جا آثار رحمت بى پايان او ملموس است، مالك همه چيز بوده به كرده ها پاداش مى دهد، كسيكه در او همه اين صفات سراغ شود، به نحوى كه سزاوار همه ستايش ها باشد، جز او نيافتيم، حالا او را شناخته ايم، در عالم يافته ايم، حالا رو بروى ما قرار دارد و ما در محضر او هستيم، سلول سلول دل و دماغ ما گواهى مى دهد كه تنها او شايسته ستايش و پرستش است… او كه “رب العالمين” است “الرحمن الرحيم” است و مالك همه چيز است، سزاوار است تنها از او استمداد بجوئيم.
متعاقب اين تعهد مبنى بر “عبادت و استعانت” تنها براى او و تنها از او، نخستين دعاء براى برآورده شدن اولين نياز، ارائه مى شود.
اى آنكه تنها تو را مى پرستيم و تنها از تو استمداد مى جوئيم! ” ما را به همان راه مستقيم هدايت كن” راه كسانى كه بر ايشان انعام فرموده اى، پس از انعام بنابر ناسپاسى و كفران مورد غضب و لعنت قرار نگرفته اند و در نيمه راه به چپ و راست منحرف نشده اند و به پرتگاه گمراهى سقوط نكرده اند.
ما كه بنابر الوهيت و ربوبيتش الله را مى پرستيم، بنابر رحمتش از او استعانت مى جوئيم، به عنايتش اميدواريم و به هدايتش منتظر.
ولى با توجه به اينكه او مالك است و پاداش عادلانه مى دهد، از “غضب” و “گمراهى” كه نتائج عمل كردهاى ماست بيم داريم.
بمنظور توضيح نسبتاً تفصيلى اين سوره عظيم الشان هر آيه آنرا عنوان قرار داده در روشنائى سائر آيات قرآن كريم به بررسى آن مى پردازيم.
اميدواريم خداى هادى مستعان، توفيق عنايت كند بتوانيم به مفاهيم دقيق و بنيادى اين سوره كه هر روز در نماز هاى پنجگانه خود بارها به جهر و خفيه زمزمه مى كنيم پى برده و از اينطريق به گنجينه هاى اسرار و رموز قرآن راه بيابيم، كتابيكه به عظمت خدا سوگند، نسبت به آن جفا كرده ايم!!
عده اى از مدعيان كاذب، آنرا اساطيرالاولين شمردند كه گويا مربوط به دور صدر اسلام است و همه احكامش متوجه همان مردم، كه حالا دورش پايان يافته، قضاوت ها، وعده ها، وعيدها، بشارت ها و انذارهايش متوجه مردم دوران ما نيست.
برخى آنرا مبهم و پيچيده و غير قابل فهم تلقى كردند و كنار گذاشتند و ديگران را از رجوع به آن مانع شدند، بعضى ها آنرا در عوض آنكه، مشعل راه، و محك عمل كردها و ميزانى براى تشخيص خوب از بد قرار دهند، توجيهگر وضع موجود و مدافع مناسبات حاكم ساختند. كتاب قيام عليه ظلم و عصيان عليه طاغوت را با تعبير و تأويل ناجايزشان وسيله سكوت، انتظار و سازش مظلوم با ظالم ساختند!
كتابيكه چهره ها را بر ملا مىسازد، پرده هاى مكر و حيله و خدعه را مى درد، ملاك هاى چنان دقيقى در اختيار انسان مى گذارد كه در وراء ملمع ترين پرده ها، مكارترين چهره ها را با توسل به آن مى توان شناخت ولى وارثان ناخلف كه در آئينه آن انجام خود را وخيم ميديدند براى آنكه حقيقت خودشان برملا نشود، همه اين ملاك ها را به نحوى توجيه مى كردند كه گويا دور توسل به اين محك ها و معيارها گذشته است زيرا متوجه به چهره هاى صدر اسلام بوده است، نبايد حالا بكار برد و با استناد به آن درباره كسى و عمل كردش قضاوت كرد.
خداوند كريم از قصور ما بگذرد! گذشته ها را بما بيامرزد و با عنايت خود ما را به شناخت بيشتر و بهتر اين كتاب آگاهى بخشد و ما را سزاوار حمل اين امانت سترگ و اين ميراث پيام آوران اولوالعزم بسازد.
در شرائط حساسى كه ما قرار داريم، و مرحله خطير و سرنوشت سازى كه نهضت اسلامى از آن مى گذرد بيشتر از هر زمان ديگرى ايجاب مى كند كه حركت رجوع به قرآن را با قوت و نيرومندى بيشترى آغاز كرد، با الهام از قرآن به درمان دردها و بيمارى ها رفت، ملت آگاه و هدفمند و حامل قرآن ساخت. زيرا ملت حامل قرآن، به ذلت تسليم نخواهد شد، نيرومندى دشمن در او ترس و رعب ايجاد نخواهد كرد، دشوارى ها و عقبات راه عزم راسخش را متزلزل نخواهد ساخت، دردها، رنجها و قربانىها باعث يأس و نوميدى اش نخواهد شد، فراست و بصيرتى كه قرآن به او مى دهد باعث خواهدشد در فروغ آن ازسقوط در دام حيله و مكر دشمنان مكار در امان بوده فريب نخورد، وسواس خناس و نيرنگ و تزويرش در او وسوسه نيفگنده، از تعقيب مصممانه هدفش باز ندارد و به چپ و راست منحرفش نسازد.
با چنين حركت مى توان اصالت اين انقلاب بزرگ را كه محصول خون يك و نيم مليون شهيد و نتيجه تحمل دردها، رنجها و آواره گى هاى … پنج مليون مهاجر است حفظ كرد، و دوام آنرا تا ساختن افغانستان آزاد و مستقل و اسلامى تضمين نمود.
و ما توفيقى الا بالله عليه توكلت و اليه انيب
ادامه دارد …
