آیا برای دیدار با الله متعال آماده‌ایم؟
نویسنده: عبدالسلام عابد
نحمده ونصلي علي رسوله الكريم وبعد!
برادر وخواهر عزيزم!
انسان در مسیر زندگی، چنان سرگرم آرزوها، برنامه‌ها و کارهای روزمره می‌شود که گاهی مهم‌ترین حقیقت زندگی خود را فراموش می‌کند.
توبه را به فردا می‌گذارد، اصلاح اشتباهاتش را به تأخیر می‌اندازد، ادای حقوق دیگران را فراموش می‌کند و چنان زندگی می‌کند که گویی عمرش پایان ندارد و مرگ هرگز به سراغش نخواهد آمد.
اما هرقدر هم عمر انسان طولانی شود، سرانجام روزی فرا می‌رسد که سفر دنیوی او پایان می‌یابد و با حقیقتی روبه‌رو می‌شود که هیچ قدرتی نمی‌تواند آن را از او دور سازد.
الله متعال می‌فرماید:
﴿وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ﴾
[سوره ق، آیه ۱۹]
ترجمه: «و بی‌گمان سختی و بی‌خودیِ مرگ، حقیقت را با خود می‌آورد؛ این همان چیزی است که از آن می‌گریختی.»
سکرات مرگ چیست؟
«سکرات مرگ» به سختی‌ها و حالت‌های دشواری گفته می‌شود که انسان هنگام جان‌دادن با آن روبه‌رو می‌گردد.
امام طبری رحمه‌الله در تفسیر این آیه بیان می‌کند که سکرات مرگ، انسان را با حقیقتی روبه‌رو می‌سازد که از آن گریزی ندارد و پرده از واقعیت آخرت برمی‌دارد.
امام قرطبی رحمه‌الله نیز سکرات مرگ را به شدت و دشواری‌های هنگام وفات تفسیر کرده است.
از ام‌المؤمنین عایشه رضی‌الله‌عنها روایت شده است که رسول الله ﷺ در واپسین لحظات زندگی فرمودند:
«لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، إِنَّ لِلْمَوْتِ سَكَرَاتٍ»(صحیح بخاری)
ترجمه: «معبود برحقی جز الله نیست؛ به‌راستی که مرگ سختی‌هایی دارد.»
این حدیث حقیقت مهمی را به ما می‌آموزد:
سختی جان‌دادن، به‌خودی‌خود نشانهٔ بدعاقبتی انسان نیست.
زیرا حتی رسول الله ﷺ نیز سکرات مرگ را تجربه کردند. بنابراین، هیچ‌کس حق ندارد تنها بر اساس دشواری‌های لحظات وفات، دربارهٔ سرنوشت اخروی شخصی قضاوت کند.
آنچه اهمیت دارد، ایمان، کردار و پایان زندگی انسان است؛ و حقیقت حال بندگان را الله متعال بهتر می‌داند.
بشارت برای مؤمنان و هشدار برای ستمگران
مرگ برای همه یک حقیقت حتمی است؛ اما حال و سرانجام انسان‌ها یکسان نیست.
الله متعال دربارهٔ بندگان مؤمن و استقامت‌پیشه می‌فرماید:
﴿إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ﴾
[سوره فصلت، آیه ۳۰]
ترجمه: «بی‌گمان کسانی که گفتند: پروردگار ما الله است، سپس بر این راه استقامت ورزیدند، فرشتگان بر آنان فرود می‌آیند و می‌گویند: نترسید و اندوهگین نباشید و شما را به بهشتی که وعده داده می‌شدید، بشارت باد.»
چه بشارت بزرگی!
انسانی که زندگی خود را با ایمان، تقوا، صداقت، امانت‌داری و نیکوکاری سپری کرده و بر راه حق استقامت ورزیده است، به رحمت و وعده‌های پروردگارش امیدوار خواهد بود.
اما کسی که عمر خود را در ظلم، حق‌تلفی، نافرمانی و غفلت سپری می‌کند، باید پیش از فرا رسیدن مرگ به فکر اصلاح خویش باشد.
البته چگونگی خروج روح و جزئیات عالم غیب، اموری هستند که تنها در پرتو قرآن و احادیث معتبر می‌توان دربارهٔ آن‌ها سخن گفت؛ نه بر اساس داستان‌ها و روایت‌های بی‌اساس.
چگونه برای مرگ آماده شویم؟
آمادگی برای مرگ به معنای ترک دنیا، کنارگذاشتن کار و تلاش یا محروم‌ساختن خود از نعمت‌های حلال زندگی نیست.
بلکه مسلمان باید چنان زندگی کند که هم دنیای خود را آباد سازد و هم برای آخرت خویش توشه فراهم نماید.
برای این آمادگی، چند اصل اساسی اهمیت دارد:
۱: توبه را به تأخیر نیندازیم.
هرگاه مرتکب گناه یا اشتباهی شدیم، به‌سوی الله متعال بازگردیم، از گناه دست بکشیم و برای اصلاح گذشته تصمیم جدی بگیریم.
۲: حقوق مردم را ادا کنیم.
اگر حق کسی را ضایع کرده‌ایم، مال کسی را گرفته‌ایم، آبروی کسی را ریخته‌ایم یا بر کسی ستم کرده‌ایم، پیش از آنکه فرصت از دست برود، برای جبران آن اقدام کنیم.
زیرا عبادت و استغفار، جایگزین ادای حقوق بندگان نمی‌شود.
۳: به رحمت الله امیدوار باشیم.
هیچ‌گاه از رحمت و مغفرت پروردگار ناامید نشویم؛ اما امید ما باید با توبه، اصلاح رفتار و انجام اعمال نیک همراه باشد.
۴: مرگ را به یاد داشته باشیم.
یاد مرگ برای آن نیست که شادی و آرامش زندگی را از ما بگیرد؛ بلکه برای آن است که قدر عمر، فرصت‌ها، خانواده و نعمت‌های الهی را بهتر بدانیم و زندگی خود را در غفلت سپری نکنیم.
۵: بر عبادت و نیکوکاری استقامت ورزیم.
نماز، ذکر، استغفار، تلاوت قرآن، صداقت در گفتار، امانت‌داری، خدمت به مردم و رعایت حقوق دیگران را بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی خود قرار دهیم.
همچنین اسلام به ما آموخته است که هنگام نزدیک‌شدن وفات یک مسلمان، با نرمی و مهربانی او را به گفتن کلمهٔ توحید یادآوری کنیم، برایش دعا نماییم و از رفتارهایی که موجب اضطراب و ناراحتی او می‌شود، بپرهیزیم.
برای دیدار با الله چه آماده کرده‌ایم؟
الله متعال می‌فرماید:
﴿كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ﴾[سوره آل‌عمران، آیه ۱۸۵]
ترجمه: «هر جانداری چشندهٔ مرگ است.»
مرگ حقیقتی است که هیچ انسانی نمی‌تواند از آن فرار کند؛ اما تا زمانی که زنده‌ایم، فرصت داریم خود را برای آن آماده سازیم.
امروز می‌توانیم توبه کنیم، از کسی عذر بخواهیم، حقی را به صاحبش بازگردانیم، دل شکسته‌ای را شاد سازیم، به نیازمندی کمک کنیم و قدمی در راه رضای الله برداریم.
چه‌بسا کار نیکی که امروز انجام می‌دهیم، فردا دیگر فرصت انجام آن را نداشته باشیم.
پس پرسش اصلی این نیست که چه زمانی خواهیم مرد؛ بلکه این است که برای دیدار با پروردگار خود چه توشه‌ای آماده کرده‌ایم؟
اللَّهُمَّ هَوِّنْ عَلَيْنَا سَكَرَاتِ الْمَوْتِ، وَارْزُقْنَا حُسْنَ الْخَاتِمَةِ، وَاجْعَلْ خَيْرَ أَعْمَالِنَا خَوَاتِيمَهَا، وَاغْفِرْ لَنَا وَلِوَالِدِينَا وَلِجَمِيعِ الْمُسْلِمِينَ.
آمین یا رب العالمین.
نهضت
www.nuhzat.com
