اهمیت تربیت و اخلاق اسلامی
و مسؤلیت مراکز آموزشی در قبال آن
نویسنده: عبدالرحمن – متعلم لیسه حضرت قیس بن سعد
تربیت و اخلاق اسلامی برای ساختن شخصیت سالم و درست جوانان نقش بسیار مهم دارد. هر جامعه زمانی به آرامی و پیشرفت میرسد که نسل جوان آن با اخلاق نیکو، رفتار درست و عادتهای سالم بزرگ شود. امروز وقتی به حالت جوانان نگاه میکنیم، متوجه میشویم که مشکلات اخلاقی بهشکل قابلتوجه افزایش یافته است. بسیاری از جوانان بدون سلام دادن از کنار مردم میگذرند، با دوستان خود با الفاظ زشت و دشنام حرف میزنند، در راهها حرکات نادرست و دستبازی میکنند، به بزرگان احترام لازم را نشان نمیدهند، در نماز جماعت حاضر نمیشوند و وقت زیادی را در موبایل، گیمها و برنامههای بیارزش ضایع میکنند. همچنان علاقهٔ جوانان به کتاب و مطالعه کم شده و فرمانبرداری از والدین و بزرگان نیز نسبت به گذشته کاهش یافته است. تمام این موارد نشان میدهد که تربیت اسلامی در جامعه ضعیف شده و ضرورت است که مراکز آموزشی، بهویژه مکاتب، در این بخش توجه جدی کنند.
مکتب یکی از مهمترین جاهایی است که شخصیت شاگرد شکل میگیرد. شاگرد تنها برای یادگرفتن مضمون و درس به مکتب نمیرود، بلکه رفتار، گفتار، احترام، نظم و اخلاق خود را نیز از همین محیط یاد میگیرد. اگر در مکتب به اخلاق اسلامی توجه نشود، شاگرد ممکن است معلومات علمی داشته باشد اما از نظر اخلاقی ضعیف بماند. یک انسان با معلومات اما بیاخلاق هم برای خود و هم برای جامعه مشکلساز میشود. به همین دلیل لازم است که مسوولین مکاتب و معلمان در کنار تدریس، روی اصلاح اخلاقی شاگردان نیز کار کنند.
مشکلاتی که امروز جوانان دارند، تنها مربوط به یک بخش نیست، بلکه عوامل زیادی در آن دخیل است. یکی از مهمترین عوامل، استفادهٔ بیش از حد از موبایل و برنامههای آن است. وقتی جوان ساعتها در شبکههای اجتماعی و ویدیوهای بیارزش وقت تېر کړي، ذهن او آرامآرام به چیزهای بیمعنی عادت میکند. این وضعیت باعث میشود که روحیهٔ احترام، ادب، صبر و مسئولیتپذیری در او کم شود. همچنان گیمها که امروز میان جوانان بسیار مشهور شدهاند، نهتنها وقت آنها را ضایع میکنند، بلکه رفتار آنها را خشن، عصبی و بیحوصله میسازند. در کنار این موارد، فاصله گرفتن از نماز جماعت سبب میشود که جوان معنویت، آرامش و نظم دینی را از دست بدهد. نماز جماعت تنها عبادت نیست، بلکه مدرسهٔ تربیت است که انسان را به احترام، نظم، فروتنی و ارتباط با خدا عادت میدهد.
دوری از کتاب و مطالعه نیز یک مشکل بزرگ است. مطالعه ذهن را قوی میسازد، فکر را باز میکند و انسان را به اخلاق بهتر تشویق میکند. جوانی که مطالعه ندارد، در سخنگفتن، در رفتار و در تصمیمگیری سطحی میشود. به همین دلیل لازم است که مکاتب برنامههای مناسب برای تشویق شاگردان به مطالعه داشته باشند.
یکی دیگر از مشکلات مهم، کم شدن احترام نسبت به بزرگان و والدین است. در گذشته جوانان برای بزرگترها احترام خاص قایل بودند، اما امروز این ارزشها کمرنگ شده است. این موضوع هم با ضعف تربیت خانواده و هم با نبود برنامههای اخلاقی در مکتب ارتباط دارد. اگر خانواده و مکتب در بخش تربیت همکاری نکنند، شاگرد دچار سردرگمی میشود و نمیتواند بین رفتار درست و غلط فرق بگذارد.
برای حل این مشکلات، لازم است مکتبها روی تربیت اخلاقی شاگردان برنامهریزی جدی کنند. معلمان باید با رفتار خود الگو باشند، زیرا شاگرد از عمل معلم بیشتر میآموزد تا از حرف او. همچنان مکاتب باید استفادهٔ بیرویهٔ موبایل را محدود کنند و بهجای آن فعالیتهای مفید مثل مسابقات کتابخوانی، برنامههای فرهنگی، گفتگوهای اخلاقی و کارهای اجتماعی راهاندازی نمایند. همچنین تشویق شاگردان به شرکت در نماز جماعت و معرفی شخصیتهای الگوی اسلامی میتواند نقش مهمی در اصلاح رفتار داشته باشد. این اقدامات سبب میشود که شاگرد تنها درس نخواند، بلکه انسان بااخلاق، مسئول و مفید نیز تربیه شود.
آیندهٔ هر جامعه به اخلاق جوانان آن بستهاست. اگر امروز روی تربیت اخلاقی شاگردان کار شود، فردا جامعهٔ با محبت، با احترام و با پیشرفت ساخته میشود. اما اگر اخلاق نادیده گرفته شود، هرچند شاگرد باسواد هم شود، بازهم جامعه با مشکلات رفتاری و اخلاقی روبهرو خواهد شد. به همین دلیل است که مسؤولین مکاتب باید در کنار آموزش علمی، اخلاق اسلامی را نیز به یک اصل اساسی تبدیل کنند تا نسل سالم، متوازن و با شخصیت برای آیندهٔ جامعه تربیه شود.
