اسرار نماز
كليد قرآن
و عروج روح
نویسنده: محترم حکمتیار
قسمت: شانزدهم
آداب مســجــد
مسجد، مقدس ترين مكانى بر روى زمين بوده احترام آن بر هر مسلمان لازم است، بايد آداب دخول و خروج آنرا مراعات كند، در اين رابطه مراعات آداب آتى توصيه شده است:
1 ـ بهتر است با وضو داخل مسجد شويد ولى در حالت جنابت بايد از داخل شدن به آن خوددارى شود. پيامبر عليه السلام مى فرمايد:
عَنْ أم سَلَمَةَ قَالَتْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَرْحَةَ هَذَا الْمَسْجِدِ فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ إِنَّ الْمَسْجِدَ لَا يَحِلُّ لِجُنُبٍ وَلَا لِحَائِض* رواه ابن ماجه
ام سلمه رضى الله عنها روايت مى كند كه پيامبر صلى الله عليه وسلم به صرحه مسجد داخل شده به آواز بلند فرمودند: براى حائض و جنب حلال نيست كه وارد مسجد شوند.
2 ـ در صورت خوردن غذاى داراى رائحه آزار دهنده و در صورتى كه بنابر چرك و عرق زياد رائحه وجودت موجب اذيت ديگران شود، از رفتن به مسجد خوددارى كن. پيامبر عليه السلام مى فرمايد:
مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ الْمُنْتِنَةِ فَلَا يَقْرَبَنَّ مَسْجِدَنَا … رواه مسلم
هر كى از اين بته هاى بوناك خورد، به مسجد ما داخل نشود.
3 ـ با ورود به درب مسجد بگو:
اللَّهُمَّ افْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ … رواه مسلم
بار الها! دروازه هاى رحمتت را برايم بگشا! …
4 ـ در صورتيكه امام و مؤذن مصروف امامت و خطبه نبود و مردم به نماز اشتغال نداشتند، بر اهل مسجد سلام بگو.
5 ـ دو ركعت نماز تحيه مسجد را ادا كن.
پيامبر عليه السلام مى فرمايد:
إِذَا دَخَلَ أَحَدُكُمُ الْمَسْجِدَ فَلَا يَجْلِسْ حَتَّى يُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ* متفق عليه
هر گاه يكى از شما وارد مسجدگرديد تا دو ركعت نماز ادا نكرده است، بر زمين ننشيند.
6 ـ در جاى خالى بايست، جاى ثابت و از قبل تعيين شده را براى خود انتخاب مكن. گذشتن از شانه هاى مردم و خود را به صف مقدم رساندن ناجائز است. چنانچه در حديثى آمده است:
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُسْرٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ يَتَخَطَّى رِقَابَ النَّاسِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيِ اجْلِسْ فَقَدْ آذَيْتَ * رواه النسائي
نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ … وَأَنْ يُوَطِّنَ الرَّجُلُ الْمَكَانَ فِي الْمَسْجِدِ كَمَا يُوَطِّنُ الْبَعِيرُ * راه ابوداود
7 ـ داد و ستد، جستجوى اشياى مفقود شده، سؤال و تگدى و هر نوع سر و صدا و تشنج و بد نظمى در مسجد ممنوع است. پيامبر صلى الله عليه و سلم مى فرمايد:
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا رَأَيْتُمْ مَنْ يَبِيعُ أَوْ يَبْتَاعُ فِي الْمَسْجِدِ فَقُولُوا لَا أَرْبَحَ اللَّهُ تِجَارَتَكَ وَإِذَا رَأَيْتُمْ مَنْ يَنْشُدُ فِيهِ ضَالَّةً فَقُولُوا لَا رَدَّ اللَّهُ عَلَيْكَ * رواه الترمذى وغيره
اگر ديديد كسى در مسجد چيزى مى خرد و يا مى فروشد بگوئيد: خدا تجارتت را سودمند نسازد، و اگر كسى را ديديد كه گم شده اى را در آن جستجو مى كند بگوئيد: خدا بتو برنگرداند.
8 ـ برداشتن اشياى ناپاك و مضر از مسجد و راه هاى رفت و آمد به آن، تنوير مسجد و تنظيف و خوشبو كردن آن از كارهاى ثواب است. پيامبر عليه السلام مى فرمايد:
عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عُرِضَتْ عَلَيَّ أُجُورُ أُمَّتِي حَتَّى الْقَذَاةُ يُخْرِجُهَا الرَّجُلُ مِنَ الْمَسْجِدِ … رواه الترمذى و ابوداود
پاداش هاى امتم بر من عرضه شده، حتى پاداش كسيكه فرو افتاده را از مسجد بر مى دارد …
عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِبِنَاءِ الْمَسَاجِدِ فِي الدُّورِ وَأَنْ تُنَظَّفَ وَتُطَيَّبَ * رواه ابوداود
از عايشه رضى الله عنها روايت است كه: پيامبر صلى الله عليه و سلم به اعمار مساجد در محلات، و پاكيزگى و خوشبوئى آن دستور داد.
9 ـ مؤمن در مسجد چون ماهى در آب باشد و منافق در مسجد چون پرنده در قفس. پيامبر صلى الله عليه و سلم مى فرمايد:
المؤمن فى المسجد كالسمك فى الماء و المنافق فى المسجد كالطير فى القفس.
10 ـ بايد به خطبه و موعظه امام با غور و دقت توجه كرد و از هر نوع بى اعتنايى خوددارى ورزيد.
پيامبر صلى لله عليه و سلم مى فرمايد:
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ تَكَلَّمَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالْإِمَامُ يَخْطُبُ فَهُوَ كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ أَسْفَارًا وَالَّذِي يَقُولُ لَهُ أَنْصِتْ لَيْسَ لَهُ جُمُعَةٌ * رواه احمد
هر كى در روز جمعه در اثنايى كه امام مصروف خطبه است سخن گفت چون مركبيست كه كتابهايى را حمل مى كند وكسىكه به او بگويد ساكت باش برايش جمعه “مقبول” نيست.
11 ـ هنگام بيرون رفتن از مسجد بگو:
بار الها! خواهان فضل بزرگ تو ام.
پيامبر عليه السلام مى فرمايد:
عَنْ أَبِي أُسَيْدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ أَحَدُكُمُ الْمَسْجِدَ فَلْيَقُلِ اللَّهُمَّ افْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ وَإِذَا خَرَجَ فَلْيَقُلِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ * رواه مسلم
ابى اسيد رضى الله عنه روايت مى كند كه پيامبر صلى الله عليه وسلم فرمودند: هرگاه يكى از شما داخل مسجد گردد بگويد: بار الها! دروازه هاى رحمتت را برايم بگشا، و چون بيرون رود بگويد: بار الها: از تو فضلت را خواهانم.
12 ـ ارتباط قلبى تو با مسجد بايد همواره قائم و محكم بوده با فراغت از هر نمازى بايد اين تمنا را در دل داشته باشى كه هر چه زودتر وقت نماز بعدى فرا رسد تا به مسجد بيايى و به عبادت پروردگارت بپردازى. پيامبر عليه السلام مى فرمايد:
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سَبْعَةٌ يُظِلُّهُمُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ يَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُ … وَرَجُلٌ كَانَ قَلْبُهُ مُعَلَّقًا بِالْمَسْجِدِ إِذَا خَرَجَ مِنْهُ حَتَّى يَعُودَ إِلَيْهِ … متفق عليه
ابوهريره رضى الله عنه روايت مى كند كه پيامبر صلى الله عليه وسلم فرمودند: هفت كس را خداوند در آنروزى در سايه خود بگيرد كه سايه اى جز سايه او نباشد … و كسيكه دلش بسته به مسجد باشد، از لحظه اى كه از آن بيرون رود، تا زمانيكه بسويش برگردد.
13 ـ اگر ديدى يكى از برادران نماز گزارت غايب و از نماز جماعت محروم شده است بايد بپرسى چه چيزى مانع حضورش به مسجد بوده؟ اگر بيمار بود به عيادتش برو، اگر مجبوريتى داشت در رفع آن بكوش، از حضور به مسجد يا مجبور و مريض بازماند و يا منافق.
14 ـ نماز اساساً بايد در جماعت ادا شود، نماز انفرادى فقط در صورت مجبوريت و استثناءً جائز شمرده شده، اگر گاهى از نماز جماعت اولى در مسجد محروم شدى بجاى نماز انفرادى در جماعت ديگرى نماز بگزار.
ادامه دارد ….
