شيوه وطريقه شرعي عقد نكاح

( نكاح بسته كردن)

نویسنده: داکتر فضل الله ممتاز

الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله، أما بعد:
عقد نكاح و ازدواج يكي از مهمترين عقدها در زندگي مسلمان است زيرا توسط اين عقد زن وشوهر به همديگر حلال ميشوند، ویگانه اتفاقيه است كه زندگي زن وشوهر را مشروعيت مي بخشد در حال كه قبل از بستن نكاح بیگانه بودند..ونظر به اين اهميت بزرگ كه دارد اين عقد از خود احكام ، آداب وشروط خاص دارد كه بايد مراعات شود تا اينكه نكاح شان صحيح ودرست شمرده شود واز هر نوع خلل وشک وترديد در امان بمانند.
وبايد غلط فهمي نشود كه نامزادي وخواستگاری عقد ازدواج ونكاح شمرده نمي شود تنها وعده ازدواج است..
قاضي ويا شخص كه عقد نكاح را ترتيب ميدهد وبسته مي كند اين آداب را مراعات كند:
اولا : سنت اين است كه اين خطبه نكاح را بخواند كه عبارت است از:
إن الحمد لله نحمده ونستعينه ونستغفره ونعوذ بالله من شرور أنفسنا ومن سيئات أعمالنا، من يهده الله فلا مضل له، ومن يضلل فلا هادي له، وأشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له، وأشهد أن محمد عبده ورسوله.ثم يقرأ قوله تعالى: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلاَ تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ، يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُواْ رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالاً كَثِيرًا وَنِسَاء وَاتَّقُواْ اللّهَ الَّذِي تَسَاءلُونَ بِهِ وَالأَرْحَامَ إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا،وقوله سبحانه: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا * يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَن يُطِعْ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا”.
وبعد از خواندن خطبه اين شرائط را در نظر داشته باشد:
معلوم بودن زن وشوهر كه هر دو به نام ونسب تعيين شوند رضايت كامل هردو زن وشوهر كه در حضور هردو شاهد عدل كه از قبل منحيث شاهدان نكاح تعيين شده اند اقرار كنند. اين رضايت را ” ايجاب وقبول” مي نامند، بودن ولي امر دختر وحاضر شدنش ويا اينكه وكيل ولي امر دختر حاضر بوده باشد وجود دو شاهد عدل كه فاسق وفاجر نباشند وامانت كار وعادل باشند براي شاهدي با نام ونسب تعيين شده باشند، وشاهدي بدهند بر عقد نكاح واينكه كدام مانع شرعي ديگر وجود نداشته باشد در نكاح اين دو نفر مثلا كافر نباشند (البته موضوع نكاح زن اهل كتاب جواز دارد به شروط معين)، خواهر وبرادر نسبي ورضاعي نباشند ، زن در مرحله عدت طلاق و وفات نباشد،تعيين كردن ودادن مهر نيز ضروري است ونمي توان آنرا نظر انداز كرد خصوصا در شرائط فعلي و از واجبات نكاح است در مذهب حنفي.
اما در مناطق كه تنها به مذهب حنفي عمل ميكنند بايد دو شرط را مراعات كنند:
ايجاب وقبول زن وشوهر در حضور دو شاهد عدل كه بخاطر همين نكاح تعيين شده بشاند،وشاهدي دادن هردو بر عقد نكاح وهمه امورات ومسائل آن.
از آداب وسنتهاي نكاح اعلان نمودن ازدواج ووليمه دادن یعنی مهمانی ازدواج نيز ميباشد ..
از شرائط واركان نكاح وجود شخص نكاح خوان نيست البته اين سنت است .
ليكن بايد لزوما دختر در مجلس نكاح حضور يابد ولو براي چند دقيقه كه خود را معرفي كند وايجاب قبول را بزبان خود اقرار كند زيرا در تعامل كردن شاهدان با عروس ازعقب پرده وپشت دروازه ممكن غلطي ويا خطأ وسوء تفاهم واقع شود واين شيوه نادرست است، هنكام حضور يابي عروس در مجلس نكاح تنها ولي امر دختر، هردو شاهد، شوهر وقاضي نكاح ويا نكاح خوان حضور داشته باشد واشخاص ديكر در اين صورت مجلس نكاح را ترك كنند تا اينكه عروس در حرج واقع نشود.
همچنان در صورت كه خود انسان عاقل وبالغ وحاضر بوده باشد ضرورت به وكيل گرفتن ندارد، خود انسان چي مرد باشد ويا زن شخصا خواستهاي خود را بزبان بياورد ومطرح كند..ليكن وكيل گرفتن هم يک امر مشروع وجائز است ودر آن حرج ومانع شرعي نيست..بشرطيكه هردو شاهد عدل ونكاح خوان مطئمن شوند كه نكاح اجباري نيست ودختر رضايت عام وتام دارد، بر حضور دختر براي دقائقي در مجلس نكاح تأكيد ميكنيم تا اينكه جلو نكاحهاي اجباري و جعلي را گرفته باشيم.
تعيين کردن مهر عروس از صلاحیت وحق خودش وولی امرش است. .نه از صلاحیت نکاح خوان وملا امام. این حق را شریعت به خود زنان داده وبه ولی امر شان.
_ نكاح خوان ومولوي صاحبان تنها مي توانند دختر وولي امرش را تشويق وترغيب كند كه مهر غير واقعي وزياد نباشد كه از توان شوهر خارج باشد.
_ البته این حق هم نکاح خوان دارد که مهر مثل تعریف که عبارت از مقدار مهر مروج در اقارب عروس وهم قریه وهمسايه وهمسویه آن.
_ در صورت نكاح قبلا بدون مهر انجام شده باشد قاضي برايش مهر تعيين ميكند.