توافق مسكو و واشنگتن
نام کتاب: دسایس پنهان چهره های عریان
نویسنده: محترم انجنیر حکمتیار، رهبر مجاهد حزب اسلامی افغانستان
قسمت: ۳
واشنگتن و مسكو جهت كاهش اختلافات شان در رابطه با معضله افغانستان بر نكات ذيل به توافق رسيدند:
1ـ قواى شوروى تا تاريخ 25 دلو 1368 هـ ش مطابق 15 اپريل 1989 م از افغانستان خارج ميشود.
2ـ حكومت نجيب به حال خود مانده، كمك هاى مالى ونظامى شوروى به اين حكومت ادامه مى يابد.
3ـ كمك ها به مجاهدين متوقف شود و مجاهدين وادار گردند تا از راه تفاهم با حزب وطن مشكل را حل نمايند.
4ـ بر تقسيم الاوقات خروج قواى شوروى و معاهده مربوطه در جريان مذاكرات ژنيو، درحالى امضاء شود كه نمايندگان حكومت هاى پاكستان و افغانستان نيز در آن اشتراك داشته باشند و طرف هاى اصلى مذاكرات و امضاكننده معاهده بايد نمايندگان حكومتهاى پاكستان وافغانستان باشند، نه نمايندگان مسكو و واشنگتن!!
5ـ امريكائى ها تلاش خواهند كرد كه نماينده مجاهدين نيز در اين مذاكرات به حيث ناظر شركت نمايد، تا به رعايت معاهده مذكور ملزم گردند، و براى جهانيان نيز چنين وانمود شود كه امريكائى ها بر سر مجاهدين با مسكو معامله نكرده، بلكه در حضورداشت آنان معاهده مورد رضايت شانرا امضا نموده اند.
موقف پاكستان
دراين هنگام زمامدارى حكومت پاكستان را شخص فوق العاده نرم و ضعيفى چون جونيجو بعهده داشت، او از يك طرف مى خواست خروج قواى شوروى در دوران حكومت وى صورت گيرد و بدين ترتيب شخص او و حزب مربوطه اش (مسلم ليك) در بين ملت اعتبار و حيثيت خاصى بدست آورد و از جانب ديگر با ارائه پاسخ مثبت به خواسته هاى امريكا، براى حكومت ضعيفش تائيد و پشتوانه قوى خارجى پيداكند. روى همين ملحوظات نامبرده حامى جدى مذاكرات ژنيو و توافقات مسكو و واشنگتن بود و مى گفت: بايد به خروج قواى شوروى اكتفاكرد، حكومت نجيب برسميت شناخته شود و كمك هاى نظامى به مجاهدين متوقف گردد. موصوف بنابر اصرار امريكا بطور جدى از مجاهدين مى خواست كه حتما” در مذاكرات ژنيو شركت كرده و ازهر گونه مخالفت با مذاكرات و معاهده مذكور اجتناب ورزند!!
ولى ما با قاطعيت، صراحت و بطور مكرر با اين مذاكرات و شركت در آن مخالفت ورزيده و اين مطلب را طى كنفرانس هاى متعدد مطبوعاتى اعلام داشتيم كه:
الف: در مذاكرات ژنيو هيچ كسى نميتواند از مجاهدين و ملت افغان نمايندگى و ترجمانى نمايد.
ب: ما نسبت به نتائج اين مذاكرات هيچگونه التزامى نداريم.
ج: تا زمانيكه قدرت از رژيم دست نشانده مسكو به يك حكومت مؤقت انتقال نيابد، بحران افغانستان حل نخواهد شد.
د: مفهوم امضاء معاهده ميان نمايندگان پاكستان و نجيب در رابطه با مسئله افغانستان اين است كه اطراف اصلى قضيه اين ها اند و گويا منازعه سرحدى اى بين پاكستان و افغانستان بوجود آمده بود كه در نتيجه مذاكرات ميان نمايندگان دوطرف در ژنيو و امضاى معاهده مذكور حل و فصل گرديد .
بمنظور رفع اختلاف شديد و معلن ميان مواقف ما و وزارت امور خارجه پاكستان، ترتيبات اجلاس مشترك رهبران تنظيم هاى جهادى و وزير امور خارجه وقت پاكستان گرفته شد. در اين جلسه صاحبزاده يعقوب خان استدلال ناقص و خيلى ضعيفى در دفاع از مذاكرات ژنيو داشت و در اخير گفت:
پاكستان بنابر مجبوريت هايى كه دارد در اين مذاكرات شركت مىكند و از شما نيز توقع مى رود تا مجبوريت هاى ما را درك كرده و با مذاكرات مذكور توافق نمائيد. بنده در پاسخ گفتم:
“نبايد عجله داشت، قواى شوروى حتما” از افغانستان خارج مى شوند، چه معاهده ژنيو صورت بگيرد و چه نگيرد، زيرا مسكو مكرراً اين مطلب را اعلام نموده كه در هر صورت قوايش را از افغانستان خارج مى سازد. “در مذاكراتى كه نماينده نجيب شركت داشته باشد نه اشتراك شما مناسب است و نه اشتراك هيئت مجاهدين. شما روى انتقال قدرت از نجيب به يك حكومت مؤقت بىطرف تأكيد كنيد، استدلال نمائيد كه در صورت ابقاى نجيب در قدرت، جنگ خاتمه نمى يابد و امنيت تأمين نمى شود. ما هم مجبوريت هاى خاصى داريم كه باساس آن ما را نيز از توافق با اين مذاكرات معذور بشماريد.”
در عكس العمل به پاسخ بنده، صاحب زاده يعقوب خان خيلى ها دور از آداب وعرف دپلوماتيك و با لهجه عصبانى گفت:
“پاكستان يك كشور آزاد است و هر پاليسى را كه بخواهد مى تواند اتخاذ نمايد، ما نمىتوانيم منافع كشور خود را به خطر انداخته، فداى اقتداركسى بسازيم…”
من برايش گفتم:
“شكى نيست كه پاكستان يك كشور آزاد است و ميتواند سياست دلخواه خود را داشته باشد، اما در مورد پاكستان نه در رابطه با افغانستان. مانيز اين حق را داريم كه در رابطه با كشور خود سياست مورد نظر خويش را اتخاذ نموده و نگذاريم سرنوشت ما را ديگران رقم زنند و قربانى هاى ملت ما به هدر رود. رئيس آى اس آى ضمن مداخله، از تندى مزيد مشاجره جلوگيرى نموده، صاحبزاده يعقوب خان را به بهانه اى، چندلحظه از جلسه باخود بيرون برد. پس از بازگشت، وى و وزيرخارجه خواستند تا مشاجره تند قبلى جبران شده و جلسه در فضاى آرام پايان يابد.
جنرال ضياءالحق رئيس جمهور وقت پاكستان نيز در مورد موضعگيرى حكومت جونيجو به ارتباط قضيه افغانستان نگران بود، به جونيجو ميگفت: “روسها حتماً از افغانستان خارج مى شوند، بايد بر موقف قبلى خود (انتقال قدرت به يك حكومت مؤقت) اصرار ورزيم. نبايد به شرط مسكو در رابطه با ابقاى حكومت نجيب تسليم شويم.”
شايد وى ميدانست كه بقاى نجيب چه عواقب خطرناكى را براى افغانستان و پاكستان در پى خواهد داشت. اما جونيجو به مشوره هاى ضياءالحق اعتناى خاصى نكرد. هيچكسى نمىتوانست تصور نمايد كه جونيجو نه تنها به مشوره هاى منعم خودضياءالحق اعتنائى نكند، بلكه بر خلاف مشوره هايش به صراحت گام بردارد، ولى چنين شد. جونيجو بمنظور حصول حمايت احزاب سياسى به نفع موقف خويش در رابطه با معاهدء ژنيو، كنفرانس (ميزگرد) مشتمل برتمامى احزاب را دائركرد و غرض جلب حمايت ملى به شهرهاى مهم پاكستان سفر كرده و طى جلسات عمومى به نفع اين مذاكرات تبليغات زيادى نمود. شايد عوامل متعدد ديگرى نيز باعث انحلال حكومت جونيجو شده باشد، ولى بگمان من مهمترين عاملش اختلاف وى با ضياءالحق برسر معاهده ژنيو بود.
درجريان اين مذاكرات ما جلسات متعدد طولانى با جنرال ضياءالحق داشتيم، حتى يكى از اين جلسات كه شام آغاز گرديده بود، قبل از نماز فجر به پايان رسيد.موضوع اصلى مورد بحث اين جلسات عبارت بود از :
با مشكلات احتمالى اى كه در نتيجه توافق مسكو و واشنگتن و معاهده ژنيو بروز خواهد كرد، چگونه مقابله كرده و از ايجاد سؤ تفاهم بين پاكستان و مجاهدين به چه شكل جلوگيرى نمائيم ؟ در نتيجه همين جلسات مرحوم ضياءالحق باخود فيصله كرد كه به فشار هاى امريكا تسليم نشود و نگذارد كه پاكستان زير چنين فشارها، در مورد معضله افغانستان گامى بردارد كه در قبال قربانى هاى ملت افغان و آرمان مجاهدين با جفا مترادف باشد. اتخاذ چنين تصميم، كارآسانى نبوده، بر عكس اين تصميم به قيمت جان مرحوم ضياءالحق تمام شد. من به صراحت و اطمئنان كامل گفته مىتوانم كه ترور مرحوم ضياءالحق و انفجار هواپيماى حامل وى نتيجه همين تصميم بود.
ادامه دارد …
اداره ناشر: نهضت
www.nuhzat.com
