مَهریه در اسلام؛ نشانه محبت و حق زن
نویسنده: سارا افضلی
اسلام دینی‌ست که برای زن جایگاه بلند و باعزتی قایل شده است. یکی از حقوق شرعی و مهم زن، مَهریه است. مهریه مالی‌ست که شوهر هنگام عقد نکاح برای زن تعیین می‌کند و این حق را خداوند در قرآن هم تأیید کرده است:
ترجمه: «و مهر زنان را با رضایت کامل به ایشان بدهید.»
(سوره نساء، آیه ۴)
مهریه از روی محبت و احترام داده می‌شود، نه از روی اجبار. اسلام سفارش کرده که مهریه باید سبک، ساده و با نیت خالصانه باشد. پیامبر (ص) فرمود:
«بهترین زنان امت من، آن‌هایی هستند که مهریه‌شان سبک باشد.»
اما متأسفانه در جامعه امروز، این مفکوره نادرست رایج شده که هر قدر مهریه دختر زیاد باشد، عزت و مقامش بیشتر است و اگر مهریه کم باشد، گمان می‌کنند که خدای نخواسته ارزش وی کم است. این برخلاف روح دین اسلام است. عزت زن در پاکی، حیا، تقوا و اخلاق اوست، نه در مقدار مهریه.
نمونه کامل مهریه ساده: حضرت فاطمه (رض) و حضرت علی رضی الله عنه
حضرت فاطمه (رض)، دختر گرامی پیامبر(ص) از کودکی در خانه وحی پرورش یافت، با اخلاق عالی، پاکدامنی و عبادت‌گزاری شناخته می‌شد و از محبوب‌ترین اعضای خانواده پیامبر (ص) بود.
وقتی حضرت فاطمه به سن ازدواج رسید، بزرگ‌ترین صحابه پیامبر؛ چون حضرت ابوبکر صدیق (رض) و حضرت عمر فاروق (رض) به خواستگاری او آمدند. هر دو از بهترین مسلمانان بودند، اما پیامبر (ص) با احترام فرمودند:
«من در مورد فاطمه منتظر امر خدا هستم.»
این پاسخ نشان می‌داد که رسول‌الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم منتظر راهنمایی الهی است و هنوز دستور خداوند درباره همسر فاطمه نازل نشده است.
حضرت علی (کرم‌الله وجهه)، پسرکاکای پیامبر و کسی که از کودکی در خانه پیامبر(ص) بزرگ شده بود، به‌دلیل فقر مالی جرئت نمی‌کرد خواستگاری کند، اما به توصیه صحابه، دل قوی کرد و نزد پیامبر(ص) آمد.
وقتی حضرت علی با کمی شرم حضور یافت، پیامبر(ص) تبسم کرد و فرمود:
«علی! آیا برای چیزی آمده‌ای؟»
حضرت علی عرض کرد:
«آمده‌ام تا از فاطمه خواستگاری کنم.»
پیامبر خوشحال شد، اما پرسید:
«آیا چیزی برای مهریه داری؟»
حضرت علی گفت:
«یا رسول‌الله! من فقط یک زره دارم.»
پیامبر فرمود:
«همان زره را بفروش، مهریه قرار بده.»
زره به ۴۰۰ یا ۴۸۰ درهم فروخته شد و آن مبلغ را حضرت علی به عنوان مهریه تقدیم کرد.
در این هنگام جبرئیل (ع) از سوی خداوند نازل شد و پیام آورد که خداوند، ازدواج فاطمه و علی را در آسمان‌ها مبارک گردانیده است. پیامبر(ص) نیز این پیام را با شادی به آنها رساند و خود مراسم عقد را برگزار کرد.
جهیزیه حضرت فاطمه (رض):
با همان مقدار پول، وسایل ساده‌ای چون تشک، کوزه آب، آسیاب دستی، لباس‌های معمولی و چند ظرف سفالی تهیه شد. زندگی‌شان بسیار ساده بود، اما پر از محبت، ایمان و برکت.
نمونه‌ای از عشق و فداکاری:
حضرت علی(رض) می‌فرماید:
«به خدا قسم، من هیچ‌گاه فاطمه را خشمگین ندیدم و او هم هیچ‌گاه مرا ناراحت نکرد.»
این ازدواج نشان‌دهنده ساده‌زیستی، اعتماد به خدا و برکت در دین است. بهترین دختر با بهترین مرد، با ساده‌ترین وسایل، ازدواج کردند، اما زندگی‌شان الگویی شد برای تمام مسلمانان تا قیامت.
مهریه حق شرعی زن و نشانه صداقت مرد است، اما باید ساده، با نیت خالصانه و بر اساس توان مرد تعیین شود، نه بر اساس رسم و رواج‌های غلط. اگر جامعه ما الگوی حضرت فاطمه و حضرت علی را دنبال کنند، بسیاری از مشکلات ازدواج، طلاق و فقر حل خواهد شد.
امروز نیاز است که از فرهنگ‌های اشتباه و مهریه‌های سنگین دوری کرده، سنت پاک اسلام را در زندگی پیاده کنیم.
